Όσα διαπίστωσαν οι ίδιες οι αρχές

Προειδοποίηση θανάτου σε όλα τα αντιψυχωσικά

Το 2005 ο FDA επέβαλε προειδοποίηση πλαισίου — τη βαρύτερη που διαθέτει — σε όλα τα άτυπα αντιψυχωσικά, μετά από ανάλυση τυχαιοποιημένων μελετών που έδειξε αυξημένη θνησιμότητα σε ηλικιωμένους με άνοια. Το 2008 η προειδοποίηση επεκτάθηκε και στα κλασικά αντιψυχωσικά.

Το κρίσιμο χρονικό στοιχείο: η προώθηση για την οποία τιμωρήθηκαν η Lilly, η AstraZeneca και η Janssen αφορούσε ακριβώς αυτόν τον πληθυσμό.

[5] FDA boxed warning 2005 / 2008 · ανασκόπηση επίδρασης: JAMA Network Open 2020

1.800 επιπλέον θάνατοι τον χρόνο, σε μία χώρα

Ο καθηγητής Sube Banerjee, σε έκθεση που ανατέθηκε από το βρετανικό Υπουργείο Υγείας, υπολόγισε ότι περίπου 180.000 άτομα με άνοια στην Αγγλία λάμβαναν αντιψυχωσικά. Η εκτίμηση για το κόστος, αυτολεξεί: «1.620 επιπλέον αγγειακά εγκεφαλικά συμβάντα, περίπου τα μισά από τα οποία ενδέχεται να είναι σοβαρά, και 1.800 επιπλέον θάνατοι τον χρόνο πέραν εκείνων που θα αναμένονταν σε αυτόν τον εύθραυστο πληθυσμό». Η τελευταία φράση είναι ουσιώδης: θάνατοι επιπλέον του αναμενόμενου, όχι συνολικοί.

Αυτό είναι, με διαφορά, το σοβαρότερο τεκμηριωμένο εύρημα υπερσυνταγογράφησης ψυχοφαρμάκων. Και δεν αφορά αντικαταθλιπτικά σε νέους ανθρώπους — αφορά αντιψυχωσικά σε ηλικιωμένους με άνοια.

[6] Banerjee S. «The use of antipsychotic medication for people with dementia: Time for action», έκθεση προς τον Υπουργό Υπηρεσιών Φροντίδας, βρετανικό Υπουργείο Υγείας, Οκτώβριος 2009

Οι βενζοδιαζεπίνες, με καθυστέρηση δεκαετιών

Τον Σεπτέμβριο του 2020 ο FDA ενημέρωσε την προειδοποίηση πλαισίου όλων των βενζοδιαζεπινών — αλπραζολάμη (Xanax), βρωμαζεπάμη (Lexotanil), διαζεπάμη (Stedon), λοραζεπάμη (Tavor) — αναγνωρίζοντας ότι σωματική εξάρτηση αναπτύσσεται από λίγες ημέρες έως λίγες εβδομάδες σταθερής λήψης — στη συνταγογραφημένη δόση, χωρίς κατάχρηση.

Νωρίτερα, τον Αύγουστο του 2016, είχε επιβάλει προειδοποίηση πλαισίου σε περίπου 400 σκευάσματα για τον συνδυασμό οπιοειδούς με βενζοδιαζεπίνη: αναπνευστική καταστολή και θάνατος.

[7] FDA Drug Safety Communication 23.09.2020 · [8] FDA DSC 31.08.2016

Το νεότερο: σχέδιο εξόδου πριν καν ξεκινήσει η αγωγή

Στις 8 Ιανουαρίου 2026 η βρετανική ρυθμιστική αρχή φαρμάκων (MHRA), μετά από ανασκόπηση δεδομένων φαρμακοεπαγρύπνησης, κλινικών βάσεων και αναφορών ασθενών, αποφάσισε ότι η υπάρχουσα σήμανση δεν επικοινωνούσε επαρκώς τον κίνδυνο εξάρτησης. Οι συσκευασίες και τα φύλλα οδηγιών θα φέρουν πλέον τη φράση ότι το φάρμακο «μπορεί να προκαλέσει εθισμό, εξάρτηση και αντιδράσεις στέρησης».

Η απόφαση καλύπτει τρεις κατηγορίες: βενζοδιαζεπίνες, Z-φάρμακα (ζολπιδέμη — Stilnox, ζοπικλόνη — Imovane, ζαλεπλόνη) και γκαμπαπεντινοειδή — πρεγκαμπαλίνη (Lyrica) και γκαμπαπεντίνη (Neurontin), που συνταγογραφούνται ευρέως για νευροπαθητικό πόνο και άγχος και συχνά δεν θεωρούνται «ψυχοφάρμακα» από τους ασθενείς.

Το πιο ουσιαστικό σημείο δεν είναι η ετικέτα αλλά η οδηγία προς τους γιατρούς: πριν ξεκινήσει η θεραπεία πρέπει να έχει συμφωνηθεί με τον ασθενή στρατηγική μείωσης και διακοπής. Δηλαδή το σχέδιο εξόδου είναι μέρος της συνταγής, όχι πρόβλημα που θα προκύψει αργότερα.

[19] MHRA Drug Safety Update, «Improving information supplied with gabapentinoids, benzodiazepines and z-drugs», 08.01.2026 · γνωμοδότηση Commission on Human Medicines