Όσα δεν μπόρεσα να επαληθεύσω

Η μεγαλύτερη αύξηση στην Ευρώπη

Κυκλοφορεί ευρέως ότι η κατανάλωση αντικαταθλιπτικών στην Ελλάδα πήγε από 19 σε 66 καθορισμένες ημερήσιες δόσεις ανά 1.000 κατοίκους ημερησίως μεταξύ 2000 και 2020 — αύξηση 247%, η μεγαλύτερη μεταξύ ευρωπαϊκών χωρών.

Η αριθμητική στέκει και η τάση επιβεβαιώνεται από πολλές συγκλίνουσες πηγές. Αλλά δεν βρήκα τον πίνακα: η μελέτη στην οποία αποδίδεται συνήθως καλύπτει 2010–2020 και δεν αναφέρει Ελλάδα ούτε αυτό το ποσοστό, και το ρεπορτάζ που αναφέρει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο δεν αναφέρει Ελλάδα. Το OECD.Stat δεν απέδωσε τον σχετικό πίνακα.

Τι είναι επαληθευμένο για πλαίσιο: ο μέσος όρος 18 ευρωπαϊκών χωρών ανέβηκε από 30,5 σε 75,3 DDD την ίδια εικοσαετία, αύξηση 147%. Δηλαδή ακόμη κι αν το 66 είναι σωστό, η Ελλάδα το 2020 βρισκόταν κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σε απόλυτο επίπεδο. Το αξιοσημείωτο θα ήταν ο ρυθμός, όχι η στάθμη.

[48] μέσος όρος 18 ευρωπαϊκών χωρών: ανάλυση δεδομένων ΟΟΣΑ, Euronews (Yanatma S.), 12.11.2022 — δημοσιογραφική επεξεργασία. Το ελληνικό ποσοστό παραμένει ανεπαλήθευτο.

Ότι οι Έλληνες καταναλώνουν δύο τρίτα πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο

Ο ισχυρισμός αποδίδεται σε παρουσίαση δεδομένων IQVIA σε συνέδριο οικονομικών της υγείας. Δεν υπάρχει δημοσίευση: ούτε άρθρο σε περιοδικό, ούτε περίληψη, ούτε θεσμική έκθεση, ούτε ανάρτηση σε πανεπιστημιακό αποθετήριο. Η μόνη πηγή είναι δημοσιογραφική αναφορά σε προφορική τοποθέτηση.

Μπορεί να είναι απόλυτα σωστό. Αλλά μια σελίδα που ζητά από την ψυχιατρική τεκμηρίωση επιπέδου τυχαιοποιημένης μελέτης δεν μπορεί να δέχεται για τον εαυτό της παράφραση δημοσιογράφου από μη ηχογραφημένη συζήτηση.

Δημοσιογραφική αναφορά σε συνεδριακή τοποθέτηση. Δεν εντοπίστηκε peer-reviewed δημοσίευση ή θεσμική έκθεση.

Ότι οι φαρμακευτικές εγκατέλειψαν σιωπηλά τη θεωρία της χημικής ανισορροπίας

Κυκλοφορεί παντού. Καμία εταιρεία δεν έχει ανακαλέσει ή αποκηρύξει τη θεωρία σε δήλωση, ρυθμιστική κατάθεση, εσωτερικό έγγραφο ή δικαστικό αρχείο — δεν εντοπίστηκε τέτοια πρωτογενής πηγή.

Αυτό που τεκμηριώνεται είναι στενότερο και πρέπει να λέγεται έτσι: η διαφημιστική γλώσσα μαλάκωσε με τον χρόνο — υπάρχει peer-reviewed ανάλυση των ίδιων των διαφημίσεων — και σε μία περίπτωση ρυθμιστική αρχή επέβαλε την απόσυρση διατύπωσης από φυλλάδιο. Επιβολή δεν είναι εγκατάλειψη.

Δεν εντοπίστηκε πρωτογενής πηγή. Οι υπάρχουσες αναφορές είναι δευτερογενείς ή μη επιστημονικές.

Ότι το Open Dialogue πέτυχε 80% ανάρρωση χωρίς φάρμακα, έναντι 5% με φάρμακα

Αυτό δεν είναι απλώς ανεπαλήθευτο — είναι λάθος, και το αναφέρουμε επειδή κυκλοφορεί στον χώρο που θεωρείται σύμμαχος αυτής της σελίδας.

Το «80%» και το «5%» προέρχονται από δύο εντελώς άσχετες μελέτες: το πρώτο από τη φινλανδική Δυτική Λαπωνία (απουσία υπολειπόμενων ψυχωσικών συμπτωμάτων, 82% στα 5 έτη), το δεύτερο από αμερικανική μελέτη στο Σικάγο σε διαφορετική εποχή, με άλλους ασθενείς, άλλη διάγνωση και άλλον ορισμό της έκβασης. Καμία από τις δύο δεν περιέχει το νούμερο της άλλης.

Και το «χωρίς φάρμακα» δεν ισχύει: 29% των ασθενών της φινλανδικής μελέτης χρησιμοποίησε νευροληπτικά κάποια στιγμή και 17% τα έπαιρνε στην πενταετή επανεξέταση.

Το απορρίπτουμε ρητά. Ένα επιχείρημα δεν γίνεται σωστό επειδή βολεύει.

Συγκόλληση δύο άσχετων μελετών. Ο ισχυρισμός δεν υποστηρίζεται από καμία από τις δύο.